Technisch duiken kwam in opkomst aan het eind van de jaren 70 en was het resultaat van het groeiende aantal recreatieve duikers welke zich belemmerd voelden door de conservatieve limieten welke hun opgelegd werden door de meerderheid van de duikgemeenschap. Hierdoor werd een kleine afzonderlijke groep duikers gevormd welke vandaag de dag te boek staan als de pioniers van het technische duiken. Deze groep bracht de ontwikkeling van grot, wrak en diep duiken naar een volgend niveau. Diepduik technieken, aangepaste decompressie modellen (inclusief Deep Stops) voor de menggassen welke werden gebruikt en de omgang met potentieel gevaarlijke situaties op extreme diepte om deze vervolgens te overwinnen. Veel meer testen en experimentele duiken werden er gedaan en tegen het eind van de jaren 80 was technisch duiken een zeer exclusieve vorm van duiken geworden. Ervaren technische duikers waren langzaamaan ook de technieken aan het ontwikkelen voor extreme dieptes en verre grotduiken.
In het begin van de jaren 90 waren de technische duikers uit de begin dagen gevestigde namen binnen de duikgemeenschap. Dit is vooral ook te danken aan het feit dat vele van de technische duikorganisaties rond deze periode werden opgericht. Technisch duiken is nu meer toegankelijk dan ooit maar heeft wel de ballans moeten vinden tussen beschikbaarheid voor diegene die interesse hebben en de exclusiviteit van het technische duiken door de benodigde hoge mentale en fysieke belasting welke daarmee samenhangt. Zelfs nu in de 21e eeuw zijn het de technische duikers welke nieuwe manieren exploreren en introduceren om verder en dieper te kunnen komen. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de verrichtingen van de WKPP op het gebied van lange grotduiken en de successen welke daar geboekt worden.
Een onlosmakelijk feit van technisch duiken ten opzichte van recreatief duiken is wel dat er een substantieel groter risico is met betrekking tot DCI, verdrinking, O2 vergiftiging, Inert gas narcose en algemene verwondingen. In vergelijking met technisch duiken komt recreatief duiken niet in de buurt van de mindset, skills en planning welke nodig zijn bij technisch duiken. Een typische recreatieve duik wordt vaak met een minimale planning en uitrusting uitgevoerd en heeft als doel het bekijken van het locale onderwater leven. Een technische duik kan bestaan uit meerdere uren van planning, controleren van uitrusting en het vaststellen van een doel om een wrak of grotnetwerk te exploreren. Vaak worden er voorafgaand aan de daadwerkelijke duik eerst nog diverse trial duiken gemaakt om het materiaal en alle procedures nogmaals door te lopen. Technische duikers kunnen dieptes bereiken ver voorbij de recreatieve limieten en daardoor duiken op nog nooit bedoken maagdelijke locaties. Om alle risico factoren te overwinnen nemen technische duikers diverse redundantie en veiligheids maatregelen om het risico zo veel mogelijk te verkleinen mocht zich een noodsituatie voordoen.
