Lopend langs de waterkant is het een aantal mensen ongetwijfeld al opgevallen dat er tegenwoordig steeds meer duikers er een manier van duiken op na houden die wat afwijkend is van wat er geleerd is tijdens de PADI of NOB opleiding. Gekleed in zo'n koud trilaminaat droogpak, op de rug een fles zonder zo'n handig netje of dito flesvoet en dan die belachelijke lange slang.

De manier waarop ik duik is bij sommigen inmiddels wel bekend onder de naam DIR. Gezien de recente verhitte discussies over het onderwerp wil ik graag een stukje schrijven over wat DIR nu eigenlijk is in de (ijdele?) hoop dat het wat onbegrip weg zal nemen en het wellicht sommige mensen zal doen beseffen dat zij zelf -godbetert- ook al behoorlijk DIR duiken.

DIR is de zeer Amerikaans aandoende afkorting voor "Doing It Right". Aangezien er hier hiermee wordt beweerd dat er een "Right" oftewel "Juiste" manier van duiken bestaat, impliceert dat dus meteen dat er ook een "Wrong" of "Verkeerde" manier moet bestaan. Voila, de controverse is geschapen. Zelden leverde een bepaalde stroming binnen de duikwereld zo veel discussie op als DIR. Niet alleen hier maar ook op andere duikfora die internet rijk is zal je zien dat DIR steevast een fel bediscussieerd onderwerp is.

Hoewel ik altijd bereid ben om DIR nader toe te lichten wil ik eerst stellen dat ik geen autoriteit ben op dit gebied en dat ook nooit zal worden. Ik ben gewoon toevallig tegen DIR aangelopen en hoe meer ik er mee bezig ben, hoe meer ik besef dat ik zelf nog veel te leren heb op duikgebied in het algemeen en over DIR in het bijzonder. Hoewel DIR voor mij onbetwist de manier van duiken is, wil dat niet zeggen dat ik vind dat mensen die niet DIR duiken verkeer bezig zijn. Ik wil echter wel een poging wagen om het enthousiasme dat ik heb voor deze manier van duiken die mij zo veel gebracht heeft, over te dragen. Probeer dit artikel dus met een open geest te lezen, besef dat het slechts een visie op duiken is, het startpunt voor een discussie die ik graag met iedereen die geïnteresseerd is zal voeren.

Eerst wil ik wat ingaan op de historie van DIR en waar de naam van deze manier van duiken vandaan komt. Tevens zal ik de aan DIR gerelateerde kreten als Hogarthian, WKPP, EKPP en GUE nader bespreken zodat duidelijk is hoe een en ander met elkaar te maken heeft. Daarna zal ik ingaan op wat het nu inhoudt, dat DIR. Tenslotte zal ik iedereen teleurgesteld achterlaten door beperkt in te gaan op het meest besproken onderdeel van DIR: het materiaal.

DIR komt voort uit het grotduiken en is dan ook ontstaan in het Mekka van het grotduiken van deze planeet: de Amerikaanse staat Florida. Uit de gezamenlijke visie van vele grotduikers in Florida, allen gericht op het samenstellen van een eenvoudige, taakgerichte duikstijl zijn de individuele componenten van de Hogarthian configuratie ontstaan. Zo heeft de grootvader van het grotduiken, Sheck Exley, het bijvoorbeeld in 1979 al over het gebruik van de lange slang als primaire automaat die afgegeven moet worden in geval van nood. William "Hogarth" Main en Bill Gavin voegden de verschillende componenten samen en ontwikkelden aldoende de Hogarthian manier van duiken. Daarnaast richtten zij het zeer succesvolle Woodsville Karst Plain Project (WKPP) op.

Toen George M Irvine III (GI3) project director werd van de WKPP besloot hij om een verregaande standaardisatie op een aantal gebieden door te voeren binnen de WKPP. Onder zijn aanvoering en die van Jarrod Jablonski werd Hogarthian, wat "slechts" een materiaalconfiguratie was, doorontwikkeld tot een manier van duiken die alle aspecten van het duiken omvat: DIR. Ik zal hier later op terugkomen.

De manier van duiken van de WKPP bleek zeer succesvol getuige de zeer indrukwekkende ongevalsstatistieken van deze groep duikers: geen ongevallen in de laatste tien jaar onder omstandigheden die door velen gezien worden als extreem. Ook de vele wereldrecords die op grotduikgebied gevestigd werden maakten indruk. Met niet minder succes werden de binnen de WKPP gangbare methodes en technieken door Michael Waldbrenner en Reinhard Buchaly in Europa ingezet in de vorm van de European Karst Plain Project (EKPP).

De naam DIR verwijst naar een artikel dat George Irvine ooit publiceerde in Deeptech magazine waarin hij de volgende uitspraak doet: If it doesn't feel like fun, then it's not. If it's not clean and simple, then it's not Hogarthian. If it is not Hogarthian it is not right. If you're not doing it right, don't do it at all. De kreet "Doing it Right" werd door reporters opgepakt en DIR was geboren.

Om de kwaliteit van de op dat moment beschikbare duikopleidingen te vergroten en de kennis en ervaring opgedaan binnen de WKPP voor een groter publiek beschikbaar te stellen, werd GUE (Global Underwater Explorers) opgericht door Jarrod Jablonski. GUE is een non-profit organisatie die zich richt op het geven van opleidingen volgens de DIR manier van duiken, natuurbehoud en het ondersteunen van exploratieprojecten. GUE is tevens geboren uit onvrede van een aantal instructeurs die zich af wilden zetten tegen de algemeen waarneembare trend van discount opleidingen, slecht betaalde (en daarmee vaak onervaren) instructeurs en slagingsgaranties.

DIR is een holistische benadering van duiken en benadert de sport dan ook in de meest brede zin des woords. Het stelt dat een duiker zowel fysiek als mentaal voorbereid aan een duik moet beginnen. Deze voorbereiding bestaat uit een combinatie van geestelijke instelling en training. De benadering richt zich op duiken in teamverband waardoor je je ervaring niet alleen kan delen, maar je ook het meest essentiële uitrustingstuk dat je onder water bij je kan hebben dubbel uitvoert: je hersenen.

De juiste mentale instelling, en niet het materiaal, is de essentie van DIR. Al heb je nog zo veel ervaring, nog zoín goede uitrusting en nog zo veel training, niets is opgewassen tegen duikers met een onveilige houding. Daar hebben we dan ook meteen het basisprincipe van DIR te pakken (regel 1 genaamd):

"Duik niet met onveilige duikers"

DIR leert je om een goede houding , buddytechnieken en gewoontes te ontwikkelen. Deze zaken vergroten niet alleen de veiligheid van alle betrokkenen, maar voegen uiteindelijk ook gewoon toe aan het plezier dat je onder water beleeft.

 

- voorbereiding

- teamwork

- mental focus

- materiaal

Veel waarde wordt gehecht aan een goede voorbereiding van duiken. Hierbij zijn training, gezondheid, duikplanning en het opdoen van ervaring van groot belang. Om te kunnen duiken is allereerst training nodig, gewoonweg omdat onder water zijn niet vanzelfsprekend is. Gestreefd wordt naar het intuÔtief beheersen van vaardigheden. Dit kan alleen door bepaalde oefeningen veel en regelmatig te herhalen. Indien bepaalde basale vaardigheden zoals bijvoorbeeld trimmen niet voldoende beheerst worden kan dat leiden tot problemen tijdens zwaardere duiken als dit een tweede natuur moet zijn. 

Vandaar dat vaardigheden als werken met een reel, droogpak, dubbelsets en dergelijke geoefend worden onder minder veeleisende omstandigheden zoals in Oostvoorne. Het kan overdreven overkomen, een ìduikjeî in Oostvoorne met een dubbelset en stages. Aan de andere kant wil je ook niet voor het eerst met de beperkingen van dergelijke apparatuur geconfronteerd worden hangend aan de stijglijn in een flinke stroming op de Noordzee.

Een goede gezondheid maakt het niet alleen mogelijk zware flessen te tillen, een goede doorbloeding heeft tevens een positief effect op decompressie en vergemakkelijkt het omgaan met stroming, golven en bootladders. Binnen DIR wordt dan ook veel aandacht besteed aan aanvullende sporten als fitness, fietsen, hardlopen en natuurlijk zwemmen. Onder gezond leven wordt natuurlijk ook verstaan dat je je verre houdt van roken en drugs.

Hoewel niemand het nut van het maken van een degelijke duikplanning zal betwijfelen heb ik hier tot op heden nog maar weinig mensen daadwerkelijk op kunnen betrappen. Planning blijft doorgaans achterwege tijdens reguliere duiken maar ook bij zwaardere duiken. DIR duiken betekent een degelijke duikplanning maken waarin zaken als gasplanning, decompressie, doel van de duik en hoe te handelen bij noodgevallen van tevoren worden doorgenomen. GUE opleidingen haken hier op in en voorzien je van de tools om een dergelijke planning ook makkelijk en snel te kunnen maken.

Een goede buddy kan een duik een stuk makkelijker maken. Teamwork omvat het assisteren van elkaar, zowel boven als onder water. Het is noodzakelijk om goed te kunnen communiceren en op elkaar ingespeeld te zijn. Met een buddy erbij heb je naast een reserve gasvoorraad ook een extra stel hersenen ter beschikking. Vaak wordt geopperd dat een buddy een duik alleen maar onveiliger maakt. Wat in dat geval maar wordt aangenomen is het feit dat ìde buddyî niet beschikt over de vaardigheden om jou te helpen als het mis gaat. Het probleem (een ongekwalificeerde buddy of het maken van een duik die eigenlijk te hoog gegrepen is) wordt dus niet opgelost maar omzeild door maar solo te gaan duiken.

Mental focus draait om bewustzijn van waar je mee bezig bent. Je weet precies waar je buddy is en hoeveel lucht je nog hebt, zelfs zonder te kijken. Daarnaast zie je problemen al aankomen voordat ze ontstaan. Om dit eenvoudig voor elkaar te krijgen dient de taskloading zo minimaal mogelijk te zijn en moet narcose voorkomen worden. Diep duiken op lucht is dus uit den boze, maar ook het maken van duiken waar je nog niet aan toe bent. Als basale zaken zoals het tot in de puntjes beheersen van trim en buoyancy nog niet op orde zijn moet je gewoon toe durven geven dat je een bepaalde duik maar niet wil maken. Als je buddy dat niet accepteert of dan maar solo gaat duiken dan is het tijd voor een nieuwe buddy en niet tijd om een zogenaamde ìtrust meî duik te maken. Een gouden regel is dat het einde duik signaal (duim omhoog) zonder vragen door iedereen geaccepteerd wordt.

Je kunt taskloading verminderen door training en het opbouwen van ervaring. Als je de moeilijkheidsgraad van je duiken rustig opbouwt dan kom je niet in situaties waarbij je over heel veel taken tegelijkertijd na moet denken. Een goede gezondheid helpt eveneens bij het verminderen van taskloading, omdat je bij zware inspanning minder fysieke stress ondervindt. Voorkom verder dat je het koud krijgt of dat je op andere wijze verder gaat dan waar je je zelf op dat moment het beste bij voelt. 

Om niet in 'beschonken' toestand te hoeven duiken moet narcose voorkomen worden. Dat kan eenvoudig door helium in het ademgas te mixen (trimix). Stikstof en zuurstof zijn narcotisch, helium vrijwel niet. De maximum grens voor duiken met nitrox en lucht binnen het DIR-systeem is dertig meter. Alle duiken dieper dan dertig meter vereisen helium om de duik veilig te houden. Als voornaamste reden om dit niet te doen wordt aangedragen dat helium duur zou zijn. Toegegeven, helium is duurder dan lucht, aan de andere kant zou je je ook af kunnen vragen of na het aanschaffen van al die duikapparatuur, opleidingen en vliegtickets je eigen gezondheid niet een paar tientjes extra waard is.

Het laatste, meest besproken onderdeel binnen DIR is het materiaal. Als uitgangspunt geldt dat materiaal eenvoudig, gestroomlijnd, redundant en multifunctioneel dient te zijn. Verder neem je niet mee wat je onder water niet nodig hebt al is het boven water nog zo praktisch. Daarnaast heeft iedere duiker bij iedere duik steeds het zelfde materiaal op de zelfde, optimale plaats bij zich. Waarom? Om de simpele reden dat het handelen in een noodgeval veel efficiÎnter verloopt als je weet waar jouw eigen materiaal en dat van je buddy zich bevindt.

Het is belangrijk om te beseffen dat alle onderdelen van de uitrusting met elkaar te maken hebben. Het is dus eigenlijk niet mogelijk om, zoals zo veel mensen zeggen, slechts een paar ìgoedeî dingen van DIR over te nemen. Je bent DIR of je bent het niet, er is geen tussenweg. Een voorbeeld is dat de longhose niet werkt zonder dat deze op de heup of op de buik vastgezet kan worden. Mensen gaan over op een longhose met een gewone BC en klagen vervolgens dat de longhose uitsteekt of achter dingen blijft hangen om tenslotte te concluderen dat DIR ìNiets voor hun isî.

Een verder wijd verbreid misverstand is het idee dat DIR merkgebonden zou zijn. DIR omschrijft slechts waar bepaalde materialen aan dienen te voldoen en welke redenen hier aan ten grondslag liggen. Zolang apparatuur aan de eisen voldoet kan het van ieder merk zijn en iedere kleur hebben die maar gewenst is. Dat betekent dus niet dat automatisch voor Halcyon gekozen hoeft te worden. Aangezien Halcyon echter een van de weinige merken is dat producten biedt die zonder aanpassingen al DIR zijn kan het echter wel rekenen op een grote populariteit onder DIR duikers, er zijn echter meer dan genoeg goedkopere alternatieven.

DIR ligt voor veel mensen te gevoelig om de sentimenten rondom deze manier van duiken onbesproken te laten. Allereerst roept zoals eerder genoemd de naam DIR al de nodige weerstand op. Daar is verder weinig aan te doen, het is aan de duiker om zich hier al dan niet overheen te zetten.

Helaas richten veel van de discussies rondom DIR zich op het materiaal, dit is op zich logisch aangezien materiaal het meest tastbare en herkenbare aspect van DIR is. Daar komt dan nog bij dat veel discussies niet op basis van argumenten gevoerd worden maar op basis van sentimenten. Zo wordt DIR duikers verweten dat ze slechts achter een of andere goeroe aan zouden lopen. Ik begrijp deze uitspraak, het heeft grotendeels te maken met een paar zeer uitgesproken individuen die DIR uitdragen zonder het daadwerkelijk te begrijpen. Een dergelijke houding roept vanzelfsprekend weerstand op en heus niet alleen bij niet-DIR duikers. In de praktijk is echter iedere miniscuul onderdeel goed doordacht en goed te onderbouwen. Als je volwassen genoeg bent om dit te doorzien is een discussie mogelijk. Velen voelen zich echter door de kreet DIR of door een of andere Jehova achtige wannabee in de kou gezet en vallen vervolgens het hele systeem af en alles wat er mee te maken heeft en dat is eigenlijk zonde.

Ik spreek alleen voor mijzelf als ik zeg dat DIR voor mij het plezier in het duiken eindeloos heeft vergroot. Ik vind het heerlijk om rond te duiken met de rust in mijn hoofd dat ik een buddy heb die mij kan helpen als het mis gaat, dat ik een uitrusting heb die ook echt werkt, dat ik vaardigheden beheers als het achteruit zwemmen en het kunnen manouvreren zonder dat irritante gewapper met mijn handen of stof op te werpen. Dat ik niet vast kom te zitten, dat ik door stroomlijn en techniek veel sneller zwem met veel minder moeite dan in mijn trimvestdagen. Dat ik heerlijk ontspannen rondzweef waar ik anderen zie worstelen en stressen. Dat ik me geen zorgen hoef te maken over decompressie en het getal dat zometeen weer uit de toverdoos komt rollen en zo kan ik nog eindeloos door gaan. Kortgezegd: ik vind het duiken op deze manier fantastisch en wil nooit meer terug.

 

Anton