Cavern duiken is de verkenning van permanente natuurlijke overhead environment terwijl je tijdens de duik binnen de daglicht zone blijft van de uitgang. Het is verschillend van grotduiken in die zin dat grotduikers honderden meters ver de grot in kunnen terwijl cavern duikers niet verder komen dan een meter of 40 vanaf de oppervlakte. Terwijl cavern duikers te allen tijde zicht blijven houden op de oppervlakte met gebruik makende van een gidslijn mocht onverhoopt het zicht ineens verloren gaan de duikers direct weer naar de uitgang kunnen.

Onder deze omstandigheden is het voor cavern duikers mogelijk om een zwemmende noodopstijging te maken naar de oppervlakte en op deze manier dezelfde veiligheidsmarges kunnen hebben als met open water duiken. Adequate opgeleide ijs en wrakduikers welke binnen de recreatieve duik limieten willen blijven nemen dezelfde stappen om aan dezelfde veiligheids marges te voldoen wanneer zij hun unieke overhead environment betreden. Terwijl cavern duikers binnen de gecontroleerde zwemmende noodopstijging zone blijven en grotduikers daar ver buiten gaan zijn er nog diverse andere significante verschillen tussen cavern en grotduiken.

Cavern duiken is per definitie een vorm van recreatief duiken. Dit betekend onder andere dat duikers een specialty cavern duiken kunnen volgen op recreatief niveau van diverse opleidings organisaties zoals NAUI, PADI, SDI en SSI.

In tegenstelling tot cavern duiken wordt grotduiken over het algemeen gezien als een vorm van technisch duiken. De diverse niveaus van grotduiken zijn dan ook alleen maar te verkrijgen bij specifieke grotduik organisaties zoals de National Speleological Society Cave Diving Section (NSS-CDS) en de National Association for Cave Diving (NACD) of via technische duikorganisaties zoals GUE, IANTD, NAUI-tech, en TDI

Omdat de risico's die cavern duikers lopen niet significant groter zijn dan welke ze zouden lopen met open water duiken, kan veel gebruik gemaakt worden van dezelfde uitrusting welke ook gebruikt zou worden tijdens open water duiken. Doordat ze zich in een overhead environment bevinden moeten er vaak maar minimale aanpassing gedaan worden aan de uitrusting, echter zorgen deze aanpassingen er vaak voor dat de normale open water duiken makkelijker en plezieriger worden. Aan de ander kant geldt voor grotduikers het gebruik van specifieke en redundante uitrustingen om de toename van risico zo veel mogelijk te beperken.

Omdat cavern duiken nog steeds een vorm is van recreatief duiken, met gemiddelde risico's factoren, is het een activiteit dat door een grote groep ervaren recreatieve duikers kan worden beoefend. Grotduiken daarentegen is voor een meer select groepje duikers weggelegd. Grotduikers zullen hun buoyancy en algemene duikvaardigheden tot in de perfectie moeten beheersen. Zij zullen zich geheel op het duiken moeten richten op een gedisciplineerde manier en een boven gemiddelde kennis van de technische kant van het duiken moeten ontwikkelen.