logo

Solo duiken
PDF Print E-mail
Photo: Michael van Dijk
The Buddy System Reexamined By: Alex Brylske (Originaly printed in "Diver Trainer Magazine. 1996) - Dutch translation.
 
Er wordt vaak een parallel getrokken tussen vliegen en duiken. Beide vinden plaats in een omgeving waar de omgevingsdruk anders is dan op aarde en beide vereisen een goede training om je te kwalificeren. Juist op dit punt verschillen de activiteiten zich compleet. Tijdens de vlieg opleiding is het hoogtepunt van de vlieger de eerste mogelijkheid om solo het vliegtuig te besturen. Het is zelfs zo dat na het behalen van een vliegbrevet de meeste vluchten solo gemaakt worden. Niet in duiken; de mantra duik altijd met een buddy wordt gezien als het uitgangspunt van veilig duiken.
 
Voor de meeste duikers is te water gaan zonder buddy vergelijkbaar met een piloot die opstijgt zonder een pre-flight check te doen. Maar om nu maar aan te nemen dat duiken met een buddy algemene praktijk is is een vergissing. Veel duikers duiken solo. Sommige doen het opzettelijk maar vele duiken uiteindelijk solo zonder het te weten of gewoon per ongeluk. Ondank dat duiken met een buddy zeker een plaats heeft binnen veilig duiken is het buddy systeem alles behalve perfect. Vaak zijn er omstandigheden waarbij duikers die denken dat ze een buddy hebben uiteindelijk alleen aan het duiken zijn. Gebrek aan oplettendheid of afleiding zijn waarschijnlijk de meest voorkomende redenen. Het resultaat is echter een miserabele duik met enkel zoeken naar elkaar of een slecht voorbereide en onvrijwillige soloduik. Dit scenario verklaard waarschijnlijk de hoofdmoot van de buddyloze duiken.
 
In veel gevallen hebben duikers een vals gevoel voor veiligheid omdat ze geloven dat ze veilig zijn enkel en alleen omdat ze in het water zijn met iemand anders. In werkelijkheid is het helaas zo dat omdat je met iemand duikt dat nog niet wil zeggen dat je duikt met een buddy. Tenzij de duikers oplettend en kundig zijn om elkaar te helpen duiken zij feitelijk solo. Zij zijn toevallig samen in het water en zijn niet meer voorbereid om elkaar te helpen dan als ze geen buddy zouden hebben. Zij zijn deelnemers van een vals buddy systeem. Om dit te illustreren denk eens aan het volgende scenario; Een duiker zonder partner schrijft zich in voor een bootduik en wordt verteld te duiken met een buddy. Hij of zij wordt vervolgend gekoppeld aan een andere duiker waarbij de kennismaking niet verder gaat dan uitwisseling van namen en wat vriendelijkheden en gaan vervolgens samen vol vertrouwen te water met de wetenschap dat ze netjes het buddy systeem volgen. Zolang er niet bijzonders gebeurt, zoals bij de meeste duiken het geval is, komen de twee weer voldaan uit het water als bewijs hoe goed het buddy systeem werkt.
 
Maar is dit scenario wel een bewijs dat het buddy systeem werkt, of meer het bewijs dat duik incidenten zo weinig voorkomen dat de effectiviteit van het buddy systeem bijna niet getest is? In alle waarschijnlijkheid, door gebrek aan bekendheid voor elkaar en alle gebrek aan planning welke ze gedaan hebben is het laatste het geval. Wat er in werkelijkheid heeft plaatsgevonden waren twee valse buddy susteem duikers die op dezelfde plek en op dezelfde tijd een duik gemaakt hebben. Aangezien er geen problemen zijn voorgekomen zullen we nooit weten wat er gebeurt zou zijn als een buddy wel hulp nodig gehad zou hebben van de ander. Zeggen dat het buddy systeem werk is dus niet anders dan een spel Russische roulette en vervolgens zeggen dat het pistool niet geladen was omdat de haan toevallig in een lege kamer kwam.
 
Een ander nadeel van het buddy systeem is dat het soms dient als een excuus voor incompetente en psychologische onzekere duikers. Sommige duikers die zelf gebrek aan zelfredzaamheid hebben gaan ervan uit  veilig te zijn zolang ze maar met iemand anders duiken die voor hun veiligheid kan zorgen. Deze vorm van buddy afhankelijkheid is om diverse redenen een van de gevaarlijkste situaties denkbaar. Ten eerste, aangezien verwijderd raken van je buddy toch redelijk vaak voorkomt, kun je nooit vanuit gaan dat er altijd een buddy aanwezig is om je te helpen in geval van een calamiteit. Ten tweede, door gebrek aan kennis of simpelweg onwillens ten aanzien van het nemen van verantwoordelijkheid, kun je niet op alle duikers rekenen wanneer dat nodig zou zijn. En als laatste wat als de "betere" buddy hulp nodig heeft? De afhankelijk buddy is wellicht nutteloos in deze. Een afhankelijke buddy heeft niets te zoeken in het water anders dan onder directe supervisie van een professional. Een buddy kan geen quick fix zijn voor incompetentie.
 
Een en ander heeft echter wel toto gevolg dat op enig tijdstip we allemaal wel eens solo duiken of we ons dit nu realiseren of niet. Dus de sleutel tot veiligheid is niet wie of hoeveel andere duikers bij je zijn in het water maar is zelfzorgzaamheid. Alleen als je in staat bent om jezelf te redden ben je ook voorbereid om anderen te helpen.
 
Achieving Self-reliance:
Voor zowel de praktische als psychologische voordelen, zelfredzaamheid zou een voorvereiste moeten zijn voor alle duikers, zelf voor diegene die er nooit over zouden denken om solo te gaan duiken. Vanuit het praktische standpunt, een zelfstandige duiker is iemand die problemen kan oplossen zelfs als er geen buddy aanwezig is of simpelweg met andere zaken bezig is. Voor een echt zelfstandige duiker een buddy is een leuk voordeel maar zeker geen noodzaak. Vanuit het psychologische standpunt, een zelfredzame duiker heeft zelfvertrouwen die weet dat, buddy of geen buddy, hij of zij alle problemen aankan ongeacht wat er gebeurt. Wat zich dan weer vertaald in meer rust onderwater. Voordelen hiervan zijn dan weer een lager luchtverbruik, minder snel paniek en meer overzicht over de duik en de eventuele aanwezige buddy. Om volledig zelfredzaam te worden zijn er drie belangrijke condities. De eerste en meest duidelijke zijn de aanwezigheid van goede duikvaardigheden. Als absoluut minimum moet je alle skills vanuit de Open Water opleiding zonder enige moeite en assistentie op een kalme en relaxte manier kunnen uitvoeren. En dit zou je moeten kunnen in de condities waar je gebruikelijk duikt.

Skill vaardigheden houden ook in wegwijs zijn met zelf redding's vaardigheden en het vermogen tot het geven van assistentie aan anderen. De bereidwilligheid om anderen te helpen is zinloos als je niet zou weten hoe dat te doen. Deze kennis en vaardigheden komen uiteraard niet uit de lucht vallen maar vereisen training zoals bijvoorbeeld een Rescue Diver course.
 
Het tweede element van zelfredzaamheid is het onderhouden van een adequate fysieke conditie. De vraag is nu natuurlijk wat is adequaat? Het antwoord is persoonlijk en erg afhankelijk van de omstandigheden. Start met het bekijken van de omstandigheden waarin je gebruikelijk duikt. Duik je vaak in sterke stromingen? Wat zijn de dieptes en temperaturen? Duik je op open zee of slecht een binnenmeertje? Kunnen deze condities snel veranderen van dag tot dag of zelfs binnen een paar uur? Jou fysieke conditie moet gelijk zijn aan of zelf beter zijn dan die nodig zijn voor de condities waarin je normaliter duikt. Wat dit uiteraard betekend is dat een duiker welke hoofdzakelijk op de wrakken in de Noordzee duikt een betere conditie dient te hebben dan de duiker die alleen maar in de warme tropische wateren van Egypte duikt.
 
En als derde en waarschijnlijk de meest belangrijke, een zelfredzame duiker begrijpt en accepteert zijn beperkingen. Dit is waarschijnlijk ook het meest moeilijke deel om te bereiken aangezien het nogal wat zelf reflectie betreft en vaak een tik uitdeelt aan ons ego. We hebben allemaal een beeld van onszelf en soms is dit geen afspiegeling van de werkelijkheid. Voor duikers die zichzelf nogal overschatten kan het resultaat regelrecht dodelijk zijn. Werkelijk zelfredzame duikers begrijpen hun sterkte en beperkingen met als resultaat dat wanneer zij duiken dit met een groot psychologisch en emotioneel vertrouwen is. Dit is het laatste meetpunt van totale zelfredzaamheid.
 
The Decision to Solo diving:
Tot nu toe hebben we de discussie gebaseerd op de aanname dat het uit elkaar vallen van het buddy systeem per ongeluk was en een corrigerende actie vroeg. Dit negeert het gehele segment duikers welke een totaal andere benadering nemen voor persoonlijke veiligheid en moedwillig duiken zonder buddy
Alhoewel een klein deel van de duik gemeenschap, deze duikers hebben als standpunt dat het vertrouwen geven aan een systeem dat afhankelijk is van iemand anders dan jezelf misleidend is. Zij concluderen dat het beter is alleen te vertrouwen op jezelf omdat, uiteindelijk, jezelf de enigste persoon bent waarop je absoluut kunt vertrouwen in een noodgeval. Verder, veel solo duikers zijn van mening dat er andere redenen zijn om van het idee van duiken met een buddy af te stappen. Zij zijn van mening dat enkele duikactiviteit op zich alleen solo gedaan kunnen worden. Als voorbeeld, het laatste wat een onder fotograaf wil is dat iemand het leven onderwater afschrikt, slecht zicht veroorzaakt of gewoonweg voor het beeld zit. En inderdaad veel professionele onderwater fotograven duiken alleen tenzij zij een model nodig hebben. Zelfs in die situaties waar de fotograaf wordt begeleid duikt hij of zij solo. Zijn aandacht is volledig gericht op het maken van de fotoís en niet op de andere duiker.
 
Een andere reden waardoor sommige er voor kiezen om solo te duiken is simpelweg om het feit dat zij niet verantwoordelijk willen zijn voor iemand anders. Ironisch gezien worden solo duikers vaak onverantwoordelijk genoemd terwijl ze vaak meer verantwoordelijk zijn dan andere zogenaamde buddy duikers. Dit komt niet helemaal als een verassing aangezien er een hoop planning, overdenkingen en zelfredzaamheid aan te pas komt om een goede solo duiker te zijn.
Veel duikers kiezen ervoor om alleen te duiken zelf als anderen aanbieden om hen te vergezellen. Zij zijn van mening dat je beter alleen kunt duiken dan met iemand die je niet kent, of iemand die incompetent, onervaren, onvoorbereid of onwillens om als een echte buddy te fungeren.
 
Ron Von Maier, auteur van Solo Diving:The Art of Underwater Self-Sufficiency, weet het niet beter te omschrijven: "Any buddy is not better than no buddy."
Een andere reden waarom sommige duikers er voor kiezen om solo te duiken is puur van praktische aard. Zij hebben gewoonweg geen buddy beschikbaar. Vaak wordt vergeten dat duiken niet overal even populair is en het niet kunnen vinden van een buddy kan een groot probleem zijn. Dit is geen klein probleem. Een van de primaire factoren welke de duikindustrie aangeven als reden waarom mensen stoppen met de duiksport is simpelweg omdat ze niemand hebben om mee te duiken.
 
De laatste reden om solo te duiken is wellicht de meest verassende. Ondank dat er wat te zeggen is voor het delen van ervaringen, solo duikers vinden vaak dat je het beste kunt genieten van de ervaring in complete isolatie. De onderwater wereld is immers een stille wereld en sommige vinden dat andere duikers daar dan een verstoring van zijn.
 
The Solo Recipe:
Solo duiken wordt vaak gezien als niets ander dan alleen in het water springen zonder buddy. Dat is geen solo duiken, dat is stompzinnig duiken. Omdat ze niemand hebben om op terug te vallen in geval van een calamiteit, verantwoorde solo duikers volgen vaak een routine die vele malen uitgebreider is dan bij de meeste buddy duikers. Bovenop de standaard pre-dive  checks volgens zij nog een set van speciale procedures en veiligheids overwegingen.
Een van de belangrijkste regels voor solo duiken is wel dat de duiker ervaring heeft in gelijkende duikomstandigheden. Met andere woorden, de duik is niet voorbij de duiker zijn ervarings niveau. Dit geldt niet alleen voor de condities op het moment dat de duiker het water in stapt maar ook hoe deze condities mogelijkerwijs kunnen veranderen tijdens de duik zelf. Het water instappen op een mooie zonnige dag zonder stroming is een ding maar als het weer omstaat of de stroming komt opzetten is er niemand die kan helpen.
 
Als tijdens de planning van een duik blijkt dat de duiker de duik alleen aankan als de condities gelijk blijven tijdens de duik dan is dat een goede indicatie om het solo duikplan af te breken en de duik te maken met een ervaren buddy. Dit is een perfect voorbeeld van de noodzaak om eerlijk ten opzichte van jezelf te zijn zoals eerder aangehaald. Eenmaal in het water, waarschijnlijk de belangrijkste overweging voor solo duiken is gas management. Sommigen stellen voor om de tijd te nemen om exacte luchtberekeningen te maken. Met uitzondering van een select groepje technical duikers doen de meeste dit niet. Een simpeler en meer praktische uitvoering is het gebruik van de derden regel. Deze simpele regel zegt dat je 1/3 van je gas voorraad plant voor de heenweg, 1/3 van je gas voorraad voor de terugweg en de rest als reserve voor onvoorziene omstandigheden. 
 
Wat nu als je een grote puinhoop hebt gemaakt van je gas management? Niemand zal dan in de buurt zijn om jouw lucht te doneren. Het enigste wat voor een solo duiker zal werken als alternatieve luchtbron is een compleet redundant systeem zoals een ponybottle of stagefles. Von Maier, een van de weinige mensen die uitvoerig over dit onderwerp heeft geschreven predikt nog twee gezond verstand regels voor het solo duiken. De eerste is dat je nooit dieper moet duiken solo dan twee keer de diepte welke je kunt freediven. Dit geeft een redelijke en persoonlijke diepte limiet. Nu doet niet iedereen aan free diving dus wellicht dat deze richtlijn niet al te praktisch is. Daarvoor in de plaats kun je hanteren niet dieper te duiken dan vanwaar je een gecontroleerde zwemmende noodopstijging kunt maken. Op deze manier heb je het zelfvertrouwen dat zelfs wanneer je zonder lucht komt te zitten je op een veilige manier de oppervlakte kunt halen simpelweg omdat je het al eerder hebt gedaan.
 
Von Maier's tweede regel is dat de afstand onderwater vanaf de exit niet verder mag zijn dan de afstand welke je comfortabel kunt zwemmen in volledige SCUBA uitrusting aan de oppervlakte. Hoe er rekening mee dat aan de oppervlakte komen 1 is maar dat je ook nog de kant op moet. The Final Analysis Er zijn 3 conclusies welke getrokken kunnen vanuit deze discussie over het buddy systeem. Ten eerste, veel duik duo's zijn in werkelijkheid valse buddy's welke veelal de kennis en kunde ontberen om elkaar te helpen indien nodig. Ondanks dat ze bij elkaar duiken duiken ze in feite alleen. Een familielid van de valse buddy is de afhankelijke buddy die het systeem gebruikt als vervanging voor zijn eigen incompetentie.
 
De tweede conclusie is dat veiligheid niet in aantallen is maar in de vaardigheden om jezelf te redden en het vertrouwen welke dit geeft. Met andere woorden, een duiker is alleen een zinvolle buddy als hij geen buddy nodig heeft. Zoals eerder gezegd een buddy is een middel, geen noodzaak
 
De derde en meest controversiële conclusie is dat we zullen moeten accepteren dat er duikers zijn die ervoor kiezen om solo te duiken. De meest voorkomende reactie op solo duiken is struisvogel politiek. Maar zoals met zoveel zaken het geval is kun je mensen niet veranderen. Als iemand solo wil duiken zal hij of zij dat ook doen. Zelfs als zij gedwongen worden om te duiken met een buddy. Niemand heeft controle over wat er gebeurt zodra iemand op de bodem is dus in plaats van prediken tot de ongelovige zullen we moeten accepteren dat solo duiken een keuze is en dat diegene die deze keuze heef t gemaakt dit doen met de juiste kennis en vaardigheden.
 
Als algemene regel zou je niet moeten denken aan solo duiken totdat je minimaal een cursus tot Rescue Diver heb gedaan en ruim over de 100 echte duiken hebt staan. Tegelijkertijd als je niet aan de criteria voldoet van een zelfredzame duiker zoals eerder beschreven dan moet je maar helemaal niet denken aan solo duiken zelfs niet al ben je instructeur met een paar duizend duiken in je logboek. Duiken volgens het buddy systeem is een belangrijke veiligheid procedure en dit artikel mag dan ook niet gezien worden als een vrijbrief om dit maar te negeren.Alle duikorganisaties schenken hier dan ook (terecht) veel aandacht aan, en de meeste duik charters vereisen dan ook dat duiken met een buddy paar gedaan wordt. Het is dan ook duidelijk dat het buddy systeem de standaard duik procedure is en blijft voor het overgrote deel van de recreatieve duik gemeenschap. Maar om effectief het buddy systeem te gebruiken vereist dit wel duidelijke overwegingen, betrokkenheid en samenwerking. Het maakt niet uit of je met honderd duikers in het water ligt, als je niet duidelijk hebt overwogen om als buddy paar te duiken duik je feitelijk alleen echter zonder het te weten.
Last Updated ( Thursday, 13 October 2011 09:54 )